मराठी असे आमुची मायबोली

मराठी असे आमुची मायबोली जरी आज ही राजभाषा नसे

नसो आज ऐश्वर्य या माउलीला यशाची पुढें दिव्य आशा असे

जरी पंचखंडांतही मान्यता घे स्वसत्ताबळें श्रीमती इंग्रजी

मराठी भिकारीण झाली तरीही कुशीचा तिच्या, तीस केवीं त्यजी

जरी मान्यता आज हिंदीस देई उदेलें नवें राष्ट्र हें हिंदवी

मनाचे मराठे मराठीस ध्याती हिची जाणुनी योग्यता थोरवी

मराठी असे आमुची मायबोली जरी भिन्नधर्मानुयायी असूं

पुरी बाणली बंधुता अंतरंगी, हिच्या एक ताटात आम्ही बसूं

हिचे पुत्र आम्ही हिचे पांग फेडूं वसे आमुच्या मात्र हृन्मंदिरी

जगन्मान्यता हीस अर्पूं प्रतापे हिला बैसवूं वैभवाच्या शिरीं

मराठी असे आमुची मायबोली अहो पारतंत्र्यात ही खंगली

हिची थोर संपत्ति गेली उपेक्षेमुळें खोल कालार्णवाच्या तळीं

तरी सिंधु मंथूनि काढूनि रत्‍नें नियोजूं तयांना हिच्या मंडणी

नको रीण, देवोत देतील तेव्हा जगांतील भाषा हिला खंडणी

- माधव ज्यूलियन

जीव दंगला

जीव दंगला, गुंगला, रंगला असा, पिरमाची आस तू

जीव लागला, लाभला ध्यास ह्यो तुझा, गहिवरला श्वास तू

पैलतीरा नेशिल, साथ मला देशिल, काळिज माझं तू

सुख भरतीला आलं, नभ धरतीला आलं, पुनवंचा चांद तू

चांद सुगंधा येईल, रात उसासा देईल,

सारी धरती तुझी, रुजव्याची माती तू

खुळं आभाळ ढगाळ, त्याला रुढिंचा इटाळ,

माझ्या लाख सजणा ही कांकणाची तोड माळ तू

खुळं काळिज हे माझं तुला दिलं मी आंदण

तुझ्या पायावर माखीन माझ्या जल्माचं गोंदण

जीव दंगला, गुंगला, रंगला असा, पिरमाची आस तू

जीव लागला, लाभला ध्यास ह्यो तुझा, गहिवरला श्वास तू

पैलतीरा नेशिल, साथ मला देशिल, काळिज माझं तू

सुख भरतीला आलं, नभ धरतीला आलं, पुनवंचा चांद तू

- संजय कृष्णाजी पाटील

जुळून येती रेशीमगाठी..

मुक्याने बोलले.. गीत ते जाहले

स्वप्नं साकारले पहाटे पाहिले..

नाव नात्याला काय नवे ?

वेगळे मांडले सोहळे तुजसाठी

मिळावे तुझे तुला.. आस ही ओठी

कोणी कुठे बांधल्या रेशीमगाठी ?

जुळून येती रेशीमगाठी..

आपुल्या रेशीमगाठी..

उन्हाचे चांदणे उंबर्‍यात सांडले

डाव सोनेरी सुखाचे कुणी मांडले ?

खेळ हा कालचा.. आज कोण जिंकले ?

हरवले कवडसे.. मिळून ते शोधले

एकमेकांना काय हवे?

जे हवे सगळेच आणले तुजसाठी

कळावे तुझे तुला.. मी तुजसाठी

कोणी कुठे बांधल्या रेशीमगाठी ?

जुळून येती रेशीमगाठी..

आपुल्या रेशीमगाठी..

-        -  अश्विनी शेंडे

पाहिले न मी तुला

पाहिले न मी तुला, तू मला न पाहिले
ना कळे कधी कुठे मन वेडे गुंतले

हिमवर्षावातही कांती तव पाहुनी
तारका नभातल्या लाजल्या मनातुनी
ओघळले हिमतुषार गालांवर थांबले
ना कळे कधी कुठे मन वेडे गुंतले

का उगाच झाकिशी नयन तुझे साजणी
सांगतो गुपीत गोड स्पर्श तुझा चंदनी
धुंदल्या तुझ्या मिठीत देहभान हरपले
ना कळे कधी कुठे मन वेडे गुंतले

मृदु शय्या टोचते स्वप्‍न नवे लोचनी
पाहिलेस तू तुला आरशात ज्या क्षणी
रूप देखणे बघून नयन हे सुखावले
ना कळे कधी कुठे मन वेडे गुंतले

-         - शांताराम नांदगावकर

प्रथम तुला वंदितो

प्रथम तुला वंदितो कृपाळा, गजानना, गणराया

विघ्‍नविनाशक, गुणिजन पालक, दुरित तिमीर हारका
सुखकारक तू, दुःख विदारक, तूच तुझ्या सारखा
वक्रतुंड ब्रम्हांड नायका, विनायका प्रभूराया

सिद्धीविनायक, तूच अनंता, शिवात्मजा मंगला
सिंदूर वदना, विश्वाधीशा, गणाधीपा वत्सला
तूच ईश्वरा सहाय्य करावे हा भवसिंधू तराया

गजवदना तव रूप मनोहर, शुक्लांबर शिवसूता
चिंतामणी तू अष्टविनायक सकलांची देवता
रिद्धीसिद्धीच्या वरा, दयाळा, देई कृपेची छाया

-         -  शांताराम नांदगावकर

स्टेट

शासकांनी
खोबरेल तेलाचे न्याय वाटप व्हावे म्हणून
सेक्टर सेक्टरमध्ये केंद्रे काढली
दर दिवशी प्रत्येकाने आपले डोके पुढे करायचे
आणि टाळूवर तेल चोपडून घ्यायचे
प्रतिभावंताने

आपले डोके असे खोबरेल तेलासाठी वाकवायचे
म्हणून ठाम नकार दिला,
खंबीर भूमिका घेतली:
खोबरेल तेल ही स्वायत्त वस्तू असून
कलावंताला त्याच्या इच्छेप्रमाणे
कोणापुढेही न वाकता
डोक्यास तेल चोपडण्याचा
जन्मसिद्ध अधिकार आहे!

शासनही खंबीर होते, ठाम होते
त्याच्या दृष्टीने सामान्यांच्या हितासाठी
काही कटू निर्णय घ्यावेच लागतात
शेवटी प्रतिभावंताने देश सोडला,
सोडचिट्ठी दिली,
परकी नागरिकत्व स्वीकारले,
तेथे त्याने सुरुवातीला छळाच्या कहाण्या सांगितल्या

पापड मोडला म्हणून फाशी
भर रस्त्यात चिथावले म्हणून फाशी
कवितेचा कट केला म्हणून फाशी
आणखीन काय काय बांधवांच्या कणवेपोटी!
शेवटी त्यालाही लोक कंटाळले,
बेचव कहाण्यांना
त्यांना छळाच्या ताज्या कहाण्या हव्या होत्या
आणि तेही कंटाळला
स्वातंत्र्याला
मुक्ततेला
अनिर्बंधतेला
मातीला आपल्या हाडांची ओढ अटळ असते
हे त्यालाही आतून नाकारता आले नाही

आता त्याच्यापुढे
गहन प्रश्न उभा राहिला
धोतर नेसले तर हवेत उडते,
सैरभैर होते
घट्ट वस्त्र घातले
तर घुसमटते, जीव गुदमरतो

-  अशोक नायगावकर

तु असतीस तर झाले असते

तु असतीस तर झाले असते
सखे उन्हाचे गोड चांदणे
मोहरले असते मौनातुन
एक दिवाने नवथर गाणे

बकुळुच्या फुलापरी नाजुक
फुलले असते गंधाने क्षण
आणि रंगानी केले असते
क्षितिजावर खिन्न रितेपण

पसरली असती छायांनी
चरणातली म्रूद्शामल मखमल
आणि शुक्रांनी केले असते
स्वागत अपुले हसुन मिश्किल

तु असतीस तर झाले असते
आहे त्याहुन हे जग सुंदर
चांदण्यात विरघळले असते
गगन धरेतील धुसर अंतर …

- मंगेश पाडगावकर